โรงเรียนคลองบางพรหม
มีการดำเนินงาน เรื่อง โรงเรียนต้นแบบการจัดการขยะครบวงจร
(Zero Waste School) ขับเคลื่อนนโยบายโดยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน
โดยมีกระบวนการบริหารงานอย่างเป็นระบบโดยยึดหลักวงจรคุณภาพ (PDCA) ขั้นวางแผน เริ่มต้นจากการประชุมกรรมการสถานศึกษา
เครือข่ายผู้ปกครอง ชุมชน คณะครูและบุคลากรทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
เพื่อกำหนดแนวทางในการรักษาสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน เพื่อวิเคราะห์และระดมแนวคิดเพื่อแก้ไขปัญหาด้านการจัดการขยะมูลฝอยภายในโรงเรียน
เพื่อกำหนดเป็นวิสัยทัศน์ โดยวิสัยทัศน์ของโรงเรียนคลองบางพรหม คือ “โรงเรียนแห่งการเรียนรู้
มุ่งสู่อัตลักษณ์ของนักเรียนกรุงเทพมหานคร
พร้อมเป็นโรงเรียนสีเขียวที่มีความปลอดภัย ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง”
และมีการกำหนดเป้าหมายและพันธกิจที่ส่งเสริมและพัฒนาสิ่งแวดล้อมภายในโรงเรียน
มาจัดทำแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาและแผนปฏิบัติงานประจำปี 2568
และหลักสูตรของสถานศึกษาที่มีการบูรณาการสอดแทรกเนื้อหาในด้านการจัดการด้านขยะมูลฝอยและสิ่งแวดล้อม
เพื่อให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องรับทราบแนวทางในการดำเนินงานของโรงเรียนที่มุ่งเน้นในด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเพื่อมุ่งสู่เป้าหมายในการเป็นต้นแบบโรงเรียนสีเขียว
(Green School) นอกจากนี้ยังมีการกำหนดนโยบายและมาตรการส่งเสริมการจัดการขยะและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
หลังจากนั้นมีการประชุมผู้ที่เกี่ยวข้องเพื่อวางแผนการดำเนินงานและจัดทำโครงการโรงเรียนปลอดขยะ
(Zero waste School) โดยมุ่งเน้นในการจัดกิจกรรมลดการใช้
คัดแยกขยะ และนำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ ตามหลักการ 3 Rs มีการดำเนินงานผ่านกิจกรรมหลัก
4 กิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมพิชิต 3 Rs กิจกรรมธนาคารขยะ Recycle
กิจกรรมขยะแปลงร่าง และกิจกรรมขยะ(อินทรีย์)ล่องหน และเสนอโครงการและกิจกรรมต่อผู้บริหาร มีจัดทำแผนปฏิบัติงาน
มีการกำหนดระยะเวลา และเกณฑ์การประเมินผลของโครงการ มีการมอบหมายงานการแต่งตั้งคณะกรรมการผู้รับผิดชอบในแต่กิจกรรมและคณะกรรมการในการตรวจสอบประเมิณผลโครงการ
เพื่อกำหนดกรอบงานให้ทุกฝ่ายมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ ขั้นดำเนินงาน มีการดำเนินตามแผนปฏิบัติงานที่วางไว้
เริ่มจากจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมด้านความรู้ความเข้าใจผ่านกิจกรรมพิชิต 3 Rs ซึ่งเป็นกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการในการให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดการขยะอย่างถูกวิธี
การคัดแยกขยะตามหลัก 3 Rs และมีการจัดการเรียนการสอนในห้องเรียนที่มีการบูรณาการด้านการจัดการขยะมูลฝอยและสิ่งแวดล้อม
มีการจัดทำเส้นทางขยะ โดยโรงเรียนคลองบางพรหมกำหนดเส้นทางการจัดการขยะตามชนิดของขยะมูลฝอยและมีการดำเนินกิจกรรมต่าง
ๆ ตามรูปแบบเส้นทางการจัดการขยะ โดยแบ่งเป็น 4 เส้นทาง ดังนี้
เส้นทางที่
1 ขยะอินทรีย์ที่เกิดจากเศษอาหารต่าง
ๆ จากโรงอาหารและร้านค้าสหกรณ์ ใบไม้
และกิ่งไม้บริเวณรอบโรงเรียน เศษดินสอจากห้องเรียน
โดยขยะเหล่านี้จะถูกคัดแยกประเภท
และนำเข้าศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะแบบครบวงจร ดำเนินงานผ่านกิจกรรมขยะอินทรีย์(ล่องหน)
และกระจายสู่ฐานการเรียนรู้ต่าง ๆ เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ ได้แก่ ฐานน้ำหมักชีวภาพ
ฐานปุ๋ยหมักแบบไม่พลิกกอง ฐานปุ๋ยหมักในถังหมักรักษ์โลก และฐานปุ๋ยหมักมูลไส้เดือน
เพื่อทำปุ๋ยชีวภาพมาใช้ในแปลงผักของโรงเรียน
เส้นทางที่
2
ขยะรีไซเคิลที่เกิดจากห้องเรียน ได้แก่ ขวดน้ำพลาสติก กระดาษ กล่องนม
และกล่องลังที่เกิดจากร้านค้าสหกรณ์
โดยขยะเหล่านี้จะถูกคัดแยกประเภทจากห้องเรียนเพื่อนำเข้ากิจกรรมธนาคารขยะ Recycle และขยะบางส่วนนำเข้าศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะแบบครบวงจร
และขยะบางส่วนจะกระจายเข้าสู่ห้องเรียนมาใช้ในการดำเนินกิจกรรมขยะแปลงร่างเพื่อนำไปบูรณาการในการจัดการเรียนการสอนในการทำสิ่งประดิษฐ์
เช่น ถังขยะจากกล่องนม กระถางต้นไม้จากขวดพลาสติก เป็นต้น
เส้นทางที่
3
ขยะทั่วไปที่เกิดจากร้านค้าสหกรณ์ ได้แก่ ถุงขนม หลอด ไม้ไอศกรีม ถุงพลาสติก
โดยขยะเหล่านี้จะถูกคัดแยกประเภทจากห้องเรียนเพื่อรวบรวมไว้ที่จุดทิ้งขยะ
และขยะทั่วไปบางส่วนนำเข้าศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะแบบครบวงจรและกระจายเข้าสู่ห้องเรียนเพื่อใช้ในกิจกรรมขยะแปลงร่างนำไปบูรณาการในการจัดการเรียนการสอนในการทำสิ่งประดิษฐ์
เช่น กรอบรูปจากไม้ไอศกรีม
เส้นทางที่
4
ขยะอันตรายที่เกิดจากห้องเรียน ได้แก่ ถ่านไฟฉาย ปากกาเคมี ขวดใส่สารเคมี
โดยขยะเหล่านี้จะถูกคัดแยกประเภทจากห้องเรียนเพื่อรวบรวมไว้ที่ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะ
แบบครบวงจรเพื่อส่งทางเขตไปกำจัดอย่างถูกวิธี
คณะครูและบุคลากรมีการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติงานที่วางไว้อย่างเป็นระบบ
มีการประสานความร่วมมือกับชุมชนและหน่วยงานภายนอกในการเข้ามามีส่วนร่วมในการส่งเสริมความรู้ความเข้าใจด้านการจัดการขยะและสิ่งแวดล้อม
เป็นการสร้างเครือข่ายความร่วมมือให้มีการดำเนินงานอย่างเป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้นหลังจากการดำเนินงาน
ขั้นติดตามและประเมินผล มีการจัดทำรายงาผลการดำเนินโครงการ/กิจกรรม โดยการติดตามการประเมินจากการแต่งตั้งคณะกรรมการประเมินผลโครงการโรงเรียนปลอดขยะ
(Zero
waste School) ได้แก่ ผู้บริหาร ครู บุคลากรในโรงเรียนและนักเรียนแกนนำ
เพื่อประเมินและติดตามผลการดำเนินงาน โดยมีการวัดประเมินผลของโครงการ ได้แก่ ปริมาณขยะในแต่ละเดือน
เปรียบเทียบปริมาณขยะที่ลดลงและการนำขยะไปใช้ประโยชน์
การประเมินความรู้ด้วยแบบทดสอบ การประเมินพฤติกรรมและความพึงพอใจของผู้ร่วมโครงการ/กิจกรรม
และผลมาทำการวิเคราะห์เพื่อนำผลมาปรับปรุงพัฒนาโครงการในปีต่อไป ขั้นปรับปรุง
มีการรวบรวมข้อมูลเพื่อนำเสนอที่ประชุม
นำผลการประเมินโครงการและผลการวิเคราะห์ระดับความรู้ความใจ ระดับความพึงพอใจของผู้ที่เข้าร่วมโครงการ
และปริมาณขยะก่อนและหลังดำเนินการมาเทียบกับวัตถุประสงค์ของโครงการที่ได้วางไว้
เพื่อนำข้อมูลที่ได้นำไปพัฒนาโครงการในปีต่อไป
โรงเรียนคลองบางพรหม
มีการดำเนินงาน
เรื่อง โรงเรียนต้นแบบการจัดการขยะครบวงจร
(Zero Waste School)
ผ่านการดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ได้ดำเนินกิจกรรมด้านการจัดการขยะอย่างเป็นระบบและน้อมนำหลักปรัชญาเศรษกิจพอเพียงเข้ามาปรับใช้การดำเนินกิจกรรมต่าง
ๆ โดยเริ่มจากการส่งเสริมความรู้ความเข้าใจให้กับบุคลากรและนักเรียนในเรื่องการจัดการขยะ
โดยจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่มีการบูรณาการกับรายวิชาต่าง ๆ
และดำเนินกิจกรรมที่ส่งเสริมความรู้ความเข้าใจด้านการจัดการขยะผ่านกิจกรรมพิชิต 3 Rs เป็นกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการให้บุคลากรและนักเรียนเกิดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการขยะมูลฝอยอย่างถูกต้อง
และสามารถคัดแยกขยะแต่ละประเภทได้อย่างถูกต้องตามหลักการ 3 Rs มีการนำขยะกลับไปใช้ประโยชน์ (Recycle) ผ่านกิจกรรมธนาคารขยะ
(Recycle) ในการนำขยะรีไซเคิลไปขายสร้างรายได้ให้กับห้องเรียน
กิจกรรมขยะแปล่งร่าง ในการนำขยะประเภทรีไซเคิลและขยะทั่วไปบางส่วนนำกลับมาทำสิ่งประดิษฐ์
กิจกรรมขยะ(อินทรีย์)]ล่องหน ในการนำขยะอินทรีย์มาใช้ประโยชน์เป็นน้ำหมักและปุ๋ยชีวภาพ
ส่งผลให้นักเรียนและบุคลากรในโรงเรียนเกิดความรู้ความเข้าใจในการจัดการขยะอย่างถูกวิธีและเกิดความตระหนักและเห็นคุณค่าของขยะมูลฝอยจากการนำขยะไปใช้ประโยชน์
สามารถเป็นตัวอย่างที่ดีให้กับชุมชนในการจัดการขยะที่ยั่งยืน พบว่า
ร้อยละ ๘๘.๐๐ อยู่ในระดับดีมาก นอกจากนี้โรงเรียนคลองบางพรหมยังส่งเสริมด้านการจัดการขยะตั้งแต่ต้นทาง
การลดการใช้ (Reduce) ผ่านการดำเนินกิจกรรมรูปแบบการรณรงค์ เช่น กิจกรรมรณรงค์การลดการใช้พลาสติก
Single
Use plastic และส่งเสริมในการเลือกใช้บรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม กิจกรรมทานหมดลดขยะ
กิจกรรมใช้กระดาษ 2 หน้า โดยมีเป้าหมายให้บุคลากรและนักเรียนลดการใช้ คัดแยก
และนำไปใช้ประโยชน์โดยยึดหลัก 3 Rs เน้นการมีส่วนร่วมของนักเรียนและบุคลากรในโรงเรียน
รวมทั้งจัดกิจกรรมที่มีการบูรณาการกับรายวิชาต่าง ๆ นำไปสู่การสร้างนวัตกรรมถังหมักรักษ์โลก
เป็นนวัตกรรมที่เกิดจากนักเรียนที่สร้างปุ๋ยหมักแบบไม่พลิกกอง
จากการนำวัสดุเหลือใช้มาสร้างเพื่อกำจัดขยะประเภทขยะอินทรีย์ในโรงเรียนและเป็นการใช้ประโยชน์จากเศษขยะอินทรีย์โดยการหมักให้เกิดเป็นปุ๋ย
และสามารถนำไปประยุกต์ใช้บูรณาการสอนในรายวิชาวิทยาศาสตร์ในเรื่องของกระบวนการหมักและการย่อยสลาย และจากการดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) พบว่า ผลการวิเคราะห์ข้อมูลปริมาณขยะมูลฝอยเปรียบเทียบก่อนดำเนินโครงการโดยใช้ฐานข้อมูล ปี 2567 และหลังดำเนินโครงการ โดยใช้ฐานของข้อมูล
ปีปัจจุบัน 2568 ปริมาณขยะทั้งหมดก่อนดำเนินการ
16.66 กิโลกรัม/วัน เฉลี่ยต่อคน 0.05 กิโลกรัม/วัน (ข้อมูลขยะมูลฝอย ปี 2567)
ปริมาณขยะทั้งหมดหลังดำเนินการ มีปริมาณขยะที่เกิดขึ้นเฉลี่ย 10.55 กิโลกรัม/วัน
เฉลี่ยต่อคน 0.03 กิโลกรัม/วัน (ข้อมูลขยะมูลฝอย ปี 2568)
ตารางข้อมูลปริมาณขยะมูลฝอยเปรียบเทียบก่อนดำเนินกิจกรรมและหลังดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) มีดังนี้
|
ประเภทขยะ |
ปริมาณขยะอินทรีย์
กก./วัน |
ปริมาณขยะ รีไซเคิล กก./วัน |
ปริมาณขยะทั่วไป กก./วัน |
ปริมาณ ขยะอันตราย กก./วัน |
ปริมาณของขยะทั้งหมด กก./วัน |
|
ก่อนดำเนินการ |
8.58 |
6.45 |
1.53 |
0.10 |
16.66 |
|
หลังดำเนินการ |
6.32 |
3.00 |
1.16 |
0.07 |
10.55 |
นอกจากด้านการจัดการขยะมูลฝอย โรงเรียนคลองบางพรหมได้ดำเนินโครงการ/กิจกรรมที่สอดคล้องในเรื่องการจัดการสิ่งแวดล้อมในทุกมิติเพื่อให้สอดคล้องต่อเป้าหมายในการเป็นต้นแบบโรงเรียนสีเขียว
(Green
School) จึงได้จัดทำโครงการ/กิจกรรมที่เกี่ยวข้อง
ดังนี้ โครงการบริหารจัดการขยะพลาสติก (PET) โครงการโรงเรียนคาร์บอนต่ำ
(Low Carbon School) โครงการโรงเรียนอีโคสคูล (Eco-School
Beginner) โครงการสถานศึกษาพอเพียง
โครงการสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน กิจกรรมผักปลอดสารพิษ กิจกรรมเพิ่มพื้นที่สีเขียว เช่น กิจกรรมปลูกต้นไม้ถวายพ่อ
กิจกรรมปลูกต้นไม้เนื่องในวันสิ่งแวดล้อม ทำให้นักเรียนมีความรู้วิธีการปลูกต้นไม้
กระบวนการเจริญเติบโตของต้นไม้
ทำให้นักเรียนเกิดความรักและห่วงแหนต้นไม้และตระหนักถึงความสำคัญของต้นไม้ในการเชื่อมโยงการลดผลกระทบการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
โดยต้นไม้รอบโรงเรียน ช่วยให้เกิดร่มเงาและช่วยกักเก็บคาร์บอนรวมไปถึงฝุ่นต่าง ๆ
ในอากาศ โดยการคำนวณการกักเก็บคาร์บอนของต้นไม้ จำนวน 109 ต้น สามารถกักเก็บคาร์บอนเฉลี่ย/เดือน
127.53 kgCO2eq/ปี และจากการดำเนินงานโครงการที่เกี่ยวข้องกับด้านการจัดการขยะและสิ่งแวดล้อมของโรงเรียนคลองบางพรหม
ส่งผลให้ได้รับรางวัล ดังนี้ 1.รางวัลโรงเรียนต้นแบบการบริหารการจัดการขยะพลาสติก
(PET) ระดับดีเยี่ยม ประจำปีการศึกษา 2568 (ต่อเนื่องเป็นปีที่ 2) จากบริษัทโดรามา เวนเจอร์ส จำกัด (มหาชน) 2.รางวัลชมเชย โรงเรียนคาร์บอนต่ำ (Low Carbon School) ระดับประเทศ ประจำปีการศึกษา 2568 จากกรมกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
3.รางวัลโรงเรียนอีโคสคูล (Eco-School Beginner) ระดับต้น
ประจำปีการศึกษา 2568 จากกรมกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม 4.รางวัลสถานศึกษาปลอดภัย
ระดับดีเด่น ประจำปีการศึกษา 2568 (ต่อเนื่องเป็นปีที่ 2)
จากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 5.รางวัลสถานศึกษาแบบอย่างการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และบริหารจัดการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
(สถานศึกษาพอเพียง)