สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร
Department of Education
โครงการเสริมสร้างศักยภาพของเด็กและเยาวชนเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ตามพระราชดำริ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี
โรงเรียนวัดปลูกศรัทธา
กระบวนการพัฒนา


4.1 ประชุมชี้แจงแนวทางนโยบายจัดกิจกรรม

        4.2 แต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินการ

        4.3 ดำเนินโครงการตามแนวนโยบาย โดยการดำเนินงานจะดำเนินตามวงจร BKK-GROW Model: ปลูกศักยภาพ สร้างคุณภาพชีวิต ดังนี้

        1. P - Preparation & Planning (B: Basis)

          "สร้างฐานรากและศรัทธา" ก่อนเริ่มกิจกรรม ต้องสร้างความเข้าใจและ "ปลูกศรัทธา" ให้ครู นักเรียน และผู้ปกครองเห็นเป้าหมายร่วมกัน

?      กิจกรรมที่เกี่ยวข้อง: การประชุมวางแผนบูรณาการทั้ง 7 กิจกรรมเข้ากับหลักสูตร

?      Action: จัดทำแผนการสอน "บูรณาการสหกรณ์ 8 กลุ่มสาระ" เพื่อให้วิชาการไม่แยกขาดจากวิถีชีวิต

          2. D - Development & Doing (K: Knowledge & Skill)

          "ลงมือทำเพื่อสร้างทักษะ" ขั้นตอนนี้คือการนำกิจกรรมทั้ง 7 มาลงมือปฏิบัติจริง โดยแบ่งเป็น 3 สายงานหลัก:

?      สายผลิตและสุขภาพ: (1) เกษตรเพื่อการเรียนรู้  (4) เฝ้าระวังภาวะโภชนาการ  (3) อาหารกลางวันและสุขาภิบาล (ปลูกเอง ตรวจสอบ และนำมาปรุงอาหารที่สะอาด)

?      สายบริหารจัดการ: (2) สหกรณ์นักเรียน  (7) ตลาดนัดสหกรณ์ (ฝึกการวางแผน การขาย และความซื่อสัตย์)

?      สายวิชาชีพ: (5) กิจกรรมทักษะอาชีพ (เน้นทักษะที่ใช้ได้จริงในเมือง)

          3. C - Checking & Caring (K: Key Success Factors)

          "ตรวจสอบและใส่ใจ" การติดตามผลตามวงจร PDCA เพื่อดูว่าเด็กๆ มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นจริงหรือไม่

?      Action: มีระบบการบันทึกข้อมูลโภชนาการและผลกำไร-ขาดทุนของสหกรณ์อย่างต่อเนื่อง

?      Checking: ตรวจสอบสุขาภิบาลอาหารและสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนให้ได้มาตรฐาน

          4. A - Adjustment & Advancement (GROW: Sustainability)

          "ปรับปรุงและต่อยอดสู่ความยั่งยืน" นำผลจากการตรวจสอบมาพัฒนาให้ดีขึ้น และขยายผลสู่ชุมชน

?      Action: จัดงาน "ตลาดนัดสหกรณ์" ครั้งใหญ่เพื่อโชว์ผลงานอาชีพและผลผลิตทางการเกษตร เป็นการเชื่อมสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชนรอบข้าง

?      ขั้นสรุปและรายงาน

 

  

ตารางสรุปการดำเนินงาน (Integration Matrix)

 

ลำดับกิจกรรม

ชื่อกิจกรรม

ช่วง PDCA

วิธีการดำเนินการโดยสังเขป

1

เกษตรเพื่อการเรียนรู้

Do

ปลูกผักแนวตั้ง/ไฮโดรโปนิกส์ เพื่อเป็นวัตถุดิบอาหารกลางวัน

2

สหกรณ์นักเรียน

Do

ฝึกการออม การบริหารจัดการ และการทำบัญชีเบื้องต้น

3

อาหารกลางวันและสุขาภิบาล

Do / Check

จัดทำเมนู Thai School Lunch และดูแลความสะอาดโรงอาหาร

4

เฝ้าระวังภาวะโภชนาการ

Check

ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง วิเคราะห์ผลเพื่อปรับเมนูอาหาร

5

กิจกรรมทักษะอาชีพ

Do

ฝึกอาชีพตามความสนใจ (เช่น งานฝีมือ, ซ่อมบำรุง, อาหารแปรรูป)

6

บูรณาการสหกรณ์ 8 กลุ่มสาระ

Plan

ครูออกแบบแผนการสอนที่ใช้สหกรณ์เป็นตัวตั้งในทุกวิชา

7

ตลาดนัดสหกรณ์

Act

พื้นที่ปล่อยของ ขายผลผลิตและผลิตภัณฑ์จากทักษะอาชีพ


ผลจากการปฏิบัติ

ผลที่เกิดขึ้นกับนักเรียน

          - นักเรียนได้รับการส่งเสริมความรู้เรื่องการเกษตรและการสร้างสิ่งแวดล้อมที่ดีในโรงเรียน การบริการอาหารกลางวันที่มีคุณค่าทางโภชนาการ การตรวจสอบคุณภาพอาหาร ภาวะโภชนาการตามวัยและการรักษาสุขภาพอนามัยของตนเอง และการสหกรณ์โดยการปฏิบัติจริง

- นักเรียน ได้มีความรู้ มีทักษะงานอาชีพหลากหลาย มีแนวทางใช้ตัดสินใจเลือกการประกอบอาชีพตามแนวทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียง นำความรู้ไปประกอบอาชีพ สร้างรายได้ให้ตนเอง ครอบครัว และชุมชนของตนเอง

          ผลที่เกิดขึ้นกับครู

          - ครูมีความรู้ความเข้าใจ และตระหนักในการพัฒนาคุณภาพของผู้เรียนตามมาตรฐานและพัฒนาตนเองสู่ครูมืออาชีพ

          - ครูได้พัฒนาความรู้และทักษะการจัดการเรียนการสอนตามแนวคิดทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงและนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันของตนเองและครอบครัว

          ผลที่เกิดขึ้นกับโรงเรียน

          - โรงเรียนเป็นที่ยอมรับ ต่อผู้ปกครอง และชุมชนส่งผลต่อการเพิ่มของจำนวนนักเรียน

          - ชุมชนมีภูมิใจต่อโรงเรียน และช่วยกันพัฒนาโรงเรียนเพิ่มขึ้น

          ผลที่เกิดขึ้นกับชุมชน

          - ชุมชนมีส่วนร่วมกับโรงเรียนในการฝึกอาชีพให้กับนักเรียน

          - ชุมชนมีความเข้มแข็งทางด้านอาชีพมากยิ่งขึ้น อัตราการว่างงานลดลง

6. ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

      1. นักเรียนมีความรู้ด้านการส่งเสริมการเรียนรู้เรื่องการเกษตรและการสร้างสิ่งแวดล้อมที่ดีในโรงเรียน

      2. นักเรียนมีความรู้ด้านการส่งเสริมการเรียนรู้เรื่องการบริการอาหารกลางวันที่มีคุณค่าทางโภชนาการ และการตรวจสอบคุณภาพอาหารสู่คุณภาพชีวิตที่ดี

      3. นักเรียนมีความรู้ด้านการส่งเสริมการเรียนรู้เรื่องภาวะโภชนาการตามวัยและการรักษาสุขภาพอนามัยของตนเอง

      4. นักเรียนมีความรู้ด้านด้านส่งเสริมการเรียนรู้เรื่องสหกรณ์โดยการปฏิบัติจริงตามวิถีของสหกรณ์ สอดคล้องคุณธรรม จริยธรรมในการปฏิบัติงาน มีความรับผิดชอบต่อตนเองและสังคม มีจิตสาธารณะช่วยเหลือตนเองและเลี้ยงชีพได้ตลอดทั้งประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้เหมาะสม

      5. นักเรียนมีความรู้ด้านการบูรณาการความรู้ด้านทักษะวิชาการ ทักษะทางอาชีพตามแนวพระราชดำริ สู่การจัดการชีวิตที่ยั่งยืน และเป็นแบบอย่างที่ดีทางการศึกษาและชุมชนได้

 

. ปัจจัยความสำเร็จ

      1. การมีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็งของภาคีเครือข่าย (Synergy & Collaboration)

โครงการตามแนวพระราชดำริไม่ได้อาศัยเพียงแค่โรงเรียน แต่ต้องอาศัยการบูรณาการแบบ "บวร" (บ้าน วัด โรงเรียน) ในบริบทเมือง:

      เครือข่ายผู้ปกครองและชุมชน: การสนับสนุนจากชุมชนรอบข้างในการเป็นแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ หรือเป็นตลาดรองรับสินค้าจากตลาดนัดสหกรณ์

      หน่วยงานส่วนท้องถิ่น: การสนับสนุนด้านวิชาการและงบประมาณจากสำนักการศึกษา และความรู้ด้านสุขาภิบาลจากสำนักอนามัย กทม.

      2. การบูรณาการหลักสูตรสู่การปฏิบัติจริง (Curriculum Integration)

ความสำเร็จจะเกิดขึ้นเมื่อกิจกรรมทั้ง 7 ไม่ได้ถูกมองว่าเป็น "งานฝาก" แต่เป็นส่วนหนึ่งของ "การเรียนรู้":

      8 กลุ่มสาระการเรียนรู้: ครูสามารถดึงกิจกรรมสหกรณ์หรือการเกษตรมาตั้งโจทย์ปัญหาในวิชาคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ หรือภาษาไทย ได้อย่างแนบเนียน (Active Learning)

      การเรียนรู้เชิงประสบการณ์: นักเรียนไม่ได้เรียนแค่ทฤษฎี แต่ได้ฝึกทักษะชีวิต (Life Skills) ผ่านการแก้ปัญหาจริงในสหกรณ์และแปลงเกษตร

      3. ระบบข้อมูลและการติดตามผลที่เป็นปัจจุบัน (Data-Driven Monitoring)

การใช้กระบวนการ Check (C) ใน PDCA อย่างมีประสิทธิภาพ:

      ระบบเฝ้าระวังโภชนาการ: มีการบันทึกและวิเคราะห์ข้อมูลน้ำหนัก-ส่วนสูงอย่างต่อเนื่อง เพื่อนำมาปรับปรุงเมนูอาหารกลางวันได้ทันท่วงที

      ความโปร่งใสในระบบสหกรณ์: การทำบัญชีที่ถูกต้องและตรวจสอบได้ ช่วยปลูกฝังความซื่อสัตย์สุจริตซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของสหกรณ์นักเรียน

      4. ภาวะผู้นำและการสร้างแรงบันดาลใจ (Leadership & Inspiration)

ผู้บริหารสถานศึกษา: ต้องเป็นผู้นำในการ "ปลูกศรัทธา" ให้แก่บุคลากร เห็นความสำคัญของโครงการมากกว่าแค่ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน แต่คือ "คุณภาพชีวิต" ของนักเรียน

        ครูแกนนำ: ครูที่มีความเข้าใจในแนวพระราชดำริอย่างลึกซึ้ง และพร้อมที่จะปรับเปลี่ยนวิธีการสอนให้ทันสมัยและสนุกสนาน

          5. การปรับตัวตามบริบทเมือง (Urban Adaptation)เนื่องจากพื้นที่ในกรุงเทพฯ มีข้อจำกัด โครงการต้องมีความยืดหยุ่น:

          นวัตกรรมเกษตรเมือง: การใช้พื้นที่จำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุด เช่น เกษตรแนวตั้ง หรือการจัดการขยะอาหารในโรงเรียนมาทำปุ๋ย (Zero Waste)