สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร
Department of Education
การพัฒนาผู้เรียนด้านคุณธรรมด้วยรูปแบบ "3D MORAL MODEL"
โรงเรียนสุเหร่าจรเข้ขบ
กระบวนการพัฒนา

2. วัตถุประสงค์

2.1 เพื่อปลูกฝังระเบียบวินัย ความรับผิดชอบต่อตนเองและควบคุมอารมณ์ตนเอง

2.2 เพื่อสร้างทักษะการอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างมีน้ำใจ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เคารพสิทธิผู้อื่นและทำงานร่วมกัน

2.3 เพื่อสร้างจิตสำนึกสาธารณะ ความเป็นพลเมืองดี เห็นคุณค่าของสังคมและสิ่งแวดล้อม

 

3. รูปแบบการดำเนินงาน

โมเดลนี้มีการจัดโครงสร้างเชิงมิติที่ชัดเจน (Dimensions) ซึ่งถือเป็นจุดแข็งทางวิชาการ:

D1: ดีต่อตนเอง เน้น "รู้ตน วินัยดี ใฝ่ดี" การควบคุมอารมณ์และรับผิดชอบหน้าที่

D2: ดีต่อผู้อื่น  เน้น "มีน้ำใจ เข้าใจ เคารพผู้อื่น" การทำงานเป็นทีมและทักษะสังคม

D3: ดีต่อสังคม เน้น "มีจิตสาธารณะ รับผิดชอบต่อส่วนรวม" การเห็นคุณค่าของสิ่งแวดล้อมและสังคม

 

4. กระบวนการพัฒนา

4.1 ขั้นวางแผน (P - Plan): การวางรากฐานและออกแบบเชิงระบบ

การกำหนดเป้าหมาย : การประชุมวางแผนร่วมกันระหว่างผู้บริหาร คณะครู บุคลากรทางการศึกษา คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้ทรงคุณวุฒิ และเครือข่ายผู้ปกครอง เพื่อร่วมกันประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อวิเคราะห์สภาพปัญหาพฤติกรรมนักเรียน กำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จของอัตลักษณ์ "ดีต่อตนเอง (D1), ดีต่อผู้อื่น (D2), ดีต่อสังคม (D3)" ให้ชัดเจนว่าพฤติกรรมแบบไหนที่เรียกว่า "ดี" ในแต่ละระดับชั้นบรรจุจุดเน้น 3D                  ลงในแผนพัฒนาการศึกษา และแผนปฏิบัติราชการประจำปีของโรงเรียน

การออกแบบกิจกรรม :  ครูผู้รับผิดชอบโครงการโรงเรียนส่งเสริมคุณธรรมร่วมกันทำ PLC                  เพื่อออกแบบ กิจกรรมด้านคุณธรรม ประกอบด้วย กิจกรรมส่งเสริมคุณธรรม และกิจกรรมคุณธรรมสายชั้น โดยจัดกิจกรรมซี่งเป็นกระบวนการพัฒนาผู้เรียนด้านคุณธรรมอย่างเป็นระบบ โดยมุ่งเน้นการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมที่พึงประสงค์ให้เกิดขึ้นกับผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง ผ่านการจัดกิจกรรมที่สอดคล้องกับช่วงและบริบทของแต่ละระดับชั้น การดำเนินกิจกรรมเริ่มจากการกำหนดคุณธรรมเป้าหมายที่ชัดเจน จากนั้นออกแบบกิจกรรมตามโครงการส่งเสริมคุณธรรม ประกอบด้วย กิจกรรมระดับโรงเรียน ได้แก่ กิจกรรมหน้าเสาธง กิจกรรมจิตอาสา กิจกรรม “โตไปไม่โกง” ค่ายคุณธรรม กิจกรรมสิ่งแวดล้อม (ขยะ/พลาสติก) กิจกรรมปฏิบัติตนตามหลักศาสนา และการบูรณาการคุณธรรมในรายวิชาต่าง ๆ กิจกรรมระดับสายชั้น ได้แก่ กิจกรรมกินข้าวหมดจาน สร้างนิสัยความพอเพียง ของสายชั้นอนุบาล  กิจกรรมรองเท้าเข้าที่ทำดีทำได้  ของสายชั้นประถมศึกษาปีที่ 1  กิจกรรมน้ำใจดีมี          ในกลุ่ม ของสายชั้นประถมศึกษาปีที่ 2  กิจกรรมห้องเรียนร่วมใจประหยัดไฟ อย่างรู้คุณค่า ของสายชั้นประถมศึกษาปีที่ 3  กิจกรรมหนูน้อยวัยใส ใส่ใจการแต่งกาย ของสายชั้นประถมศึกษาปีที่ 4  กิจกรรมหนูน้อย             นักบัญชี ตามวิถีพอเพียง ของสายชั้นประถมศึกษาปีที่ 5  กิจกรรมจัดโต๊ะเก้าอี้ให้เข้าที่ วินัยดีเราทำได้  ของสายชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 กิจกรรมการจัดการบริหารขยะในห้องเรียน ของสายชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1  กิจกรรมห้องเรียนสวยด้วยสองมือเราของสายชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 และกิจกรรมยิ้มง่าย ไหว้สวย ของสายชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 

  

4.2 ขั้นปฏิบัติ (D - Do): การสร้างประสบการณ์การเรียนรู้

                   (1) การประชุมชี้แจงและสร้างความเข้าใจ โดยจัดประชุมครูทั้งโรงเรียนเพื่ออธิบายเป้าหมายคุณธรรมและแนวทางดำเนินงาน พร้อมทั้งกำหนดบทบาทหน้าที่ เช่น ครูประจำชั้น ครูที่ปรึกษา ครูผู้รับผิดชอบโครงการ

                   (2) การเตรียมสื่อและเครื่องมือ โดยจัดทำแผนการจัดกิจกรรมรายสัปดาห์และรายเดือน จัดเตรียมสื่อ เช่น ป้ายรณรงค์ แบบบันทึกพฤติกรรม สมุดสะท้อนคิด จัดทำแบบประเมินพฤติกรรมเชิงคุณธรรมรายกิจกรรม

(3) การสร้างบรรยากาศ จัดป้ายนิเทศ/มุมคุณธรรมในห้องเรียน กำหนดข้อตกลงร่วม ใช้เสียงตามสายและหน้าเสาธงเป็นสื่อปลูกฝังคุณธรรม

                   (4) ดำเนินกิจกรรมระดับโรงเรียน ได้แก่ กิจกรรมหน้าเสาธง กิจกรรมจิตอาสา กิจกรรม “โตไป              ไม่โกง” ค่ายคุณธรรม กิจกรรมสิ่งแวดล้อม (ขยะ/พลาสติก) กิจกรรมปฏิบัติตนตามหลักศาสนา การบูรณาการในรายวิชา

(5) ดำเนินกิจกรรมตามสายชั้น

ระดับปฐมวัย (อนุบาล) กิจกรรม   : กินข้าวหมดจาน สร้างนิสัยความพอเพียง

                             ระดับประถมศึกษาปีที่ 1 กิจกรรม : รองเท้าเข้าที่ทำดีทำได้  

                             ระดับประถมศึกษาปีที่ 2 กิจกรรม : น้ำใจดีมีในกลุ่ม

ระดับประถมศึกษาปีที่ 3 กิจกรรม : ห้องเรียนร่วมใจประหยัดไฟ อย่างรู้คุณค่า

ระดับประถมศึกษาปีที่ 4 กิจกรรม : หนูน้อยวัยใส ใส่ใจการแต่งกาย

ระดับประถมศึกษาปีที่ 5 กิจกรรม : หนูน้อยนักบัญชี ตามวิถีพอเพียง

ระดับประถมศึกษาปีที่ 6 กิจกรรม : จัดโต๊ะเก้าอี้ให้เข้าที่ วินัยดีเราทำได้  

                             ระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1 กิจกรรม  : การจัดการบริหารขยะในห้องเรียน

                             ระดับมัธยมศึกษาปีที่ 2 กิจกรรม : ห้องเรียนสวยด้วยสองมือเรา

                             ระดับมัธยมศึกษาปีที่ 3 กิจกรรม  : ยิ้มง่าย ไหว้สวย

4.3 ขั้นตรวจสอบ (C - Check): การประเมินผลและสะท้อนคิด

การประเมินตามสภาพจริง :  ใช้ระบบ "แบบบันทึกความดี" ในการบันทึกพฤติกรรมเชิงบวก              (ครูประเมินนักเรียน, นักเรียนประเมินตนเอง, เพื่อนประเมินเพื่อน และผู้ปกครองมีส่วนร่วมประเมิน)

4.4 ขั้นปรับปรุงและพัฒนา (A - Act): การสร้างความยั่งยืนและขยายผล

(1) จัดพิธีมอบเกียรติบัตร "คนดีศรีสุเหร่าจรเข้ขบ" ให้แก่นักเรียนและห้องเรียนต้นแบบ เพื่อสร้างแรงจูงใจและเป็นแบบอย่าง (Role Model)

(2) ประชาสัมพันธ์ความสำเร็จผ่านวารสารโรงเรียน เว็บไซต์ และโซเชียลมีเดีย เพื่อให้ผู้ปกครองและชุมชนเกิดความภาคภูมิใจ นำข้อเสนอแนะจากการประเมิน (ขั้น C) มาปรับปรุงกิจกรรมในรอบปีถัดไป 


ผลจากการปฏิบัติ

5. ผลลัพธ์ความสำเร็จ 

5.1 เชิงปริมาณ: พฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ลดลง และพฤติกรรมเชิงบวกเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

5.2 เชิงคุณภาพ: นักเรียนมีทักษะชีวิต สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีความจงรักภักดีต่อส่วนรวม

6. ข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนาสู่ความยั่งยืน

6.1 ควรนำระบบเทคโนโลยีมาช่วยในการเก็บข้อมูลพฤติกรรม เพื่อให้เห็นพัฒนาการแบบทันท่วงที และสื่อสารกับผู้ปกครองได้รวดเร็วขึ้น

6.2 เพิ่มบทบาทของผู้ปกครองให้เป็นส่วนหนึ่งของ "D2 และ D3" โดยมีสมุดบันทึกความดีที่เชื่อมโยงระหว่างบ้านและโรงเรียน

6.3 ควรจัดทำเป็นคู่มือแนวทางการจัดกิจกรรม 3D ในแต่ละระดับชั้น เพื่อให้ครูที่เข้ามาใหม่สามารถสานต่อโมเดลนี้ได้ทันทีโดยไม่ขาดตอน


เอกสารเพิ่มเติม :[ดาวน์โหลดเอกสาร]