การดำเนินงานยึดหลักวงจรคุณภาพ PDCA เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการจัดการเรียนรู้และผลผลิต
ดังนี้
1. ขั้นวางแผน (Plan: P)
การวิเคราะห์และการเตรียมการ: ครูผู้รับผิดชอบ (ครูอินทุตา อิ่มศรี) และนักเรียนร่วมกันศึกษาแนวทางการเพาะเห็ดเศรษฐกิจที่เหมาะสมกับสภาพอากาศและโรงเรือน
โดยเน้นเห็ดที่ดูแลง่ายและให้ผลผลิตเร็ว วางแผนการใช้วัสดุเหลือใช้หรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว
เช่น ชั้นวางหนังสือเก่าชำรุดนำมาซ่อมแซมประดิษฐ์ทำเป็นคอนโดเพาะเห็ด
เพื่อลดต้นทุนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง ออกแบบนวัตกรรม: วางแผน "ประดิษฐ์"
หรือการแปรรูปเห็ดสดให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่ม (เช่น เห็ดสวรรค์(เห็ดเส้น),
เห็ดป๊อบ(ทอดกรอบ) หรือการจัดกระเช้าเห็ดเพื่อสุขภาพ)
2. ขั้นดำเนินงาน (Do: D)
การจัดการโรงเรือนและเพาะปลูก: นักเรียนลงมือเตรียมโรงเรือน
การวางก้อนเชื้อเห็ด และการดูแลรักษา (รดน้ำ, ควบคุมความชื้น, การระบายอากาศ)
โดยบันทึกข้อมูลการเจริญเติบโตอย่างเป็นระบบ (บูรณาการวิชาวิทยาศาสตร์)
กระบวนการเก็บเกี่ยวและแปรรูป (Active Learning) การเก็บเกี่ยว เลือกเก็บเห็ดที่ได้ขนาดตามความต้องการของตลาดด้วยความระมัดระวัง
การประดิษฐ์ผลิตภัณฑ์นำเห็ดสดมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์นวัตกรรมอาหารที่สะอาดและปลอดภัย
(ศิลปะการประกอบอาหารและการถนอมอาหาร) การสร้างมูลค่าและช่องทางการตลาด ออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่มีความสวยงามน่าสนใจ
พร้อมติดฉลากบอกข้อมูลทางโภชนาการ และจำหน่ายผ่าน
"ร้านค้าสหกรณ์โรงเรียน" หรือ "ตลาดนัด"
3. ขั้นตรวจสอบและประเมินผล (Check:
C)
ตรวจสอบคุณภาพของผลผลิตเห็ดสดและผลิตภัณฑ์แปรรูปว่าได้มาตรฐานความสะอาดและรสชาติตามที่กำหนดไว้หรือไม่
นักเรียนฝึกทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย เพื่อคำนวณต้นทุนการผลิตและกำไรจากการจำหน่าย
(บูรณาการวิชาคณิตศาสตร์) การสรุปผลความพึงพอใจรวบรวมข้อมูลจากผู้ซื้อสินค้า (ครู
นักเรียน ผู้ปกครอง) เพื่อประเมินความพึงพอใจในด้านราคา รสชาติ
และรูปลักษณ์ของผลิตภัณฑ์
4. ขั้นปรับปรุงและพัฒนา (Act: A)
การถอดบทเรียน (AAR): ครูและนักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ปัญหาที่พบ
(เช่น ปัญหาแมลงศัตรูเห็ด หรือปัญหาการคุมความชื้น)
เพื่อหาแนวทางแก้ไขในรอบการผลิตถัดไป การพัฒนาสูตรนวัตกรรม: ต่อยอดการแปรรูปเห็ดในรูปแบบใหม่ๆ
ตามข้อเสนอแนะของผู้บริโภคเพื่อให้มีความหลากหลายและทันสมัย
การเผยแพร่ความรู้จัดทำบอร์ดนิทรรศการ
หรือเป็นวิทยากรน้อยสาธิตการเพาะเห็ดให้กับนักเรียนชั้นอื่น ๆ หรือชุมชนที่สนใจ
เพื่อขยายผลความสำเร็จ
สำหรับการเขียนรายงาน Best
Practice ของโครงงาน "เห็ดคอนโดประดิษฐ์"
โดยมีครูอินทุตา อิ่มศรี เป็นผู้รับผิดชอบผลจากการปฏิบัติแสดงให้เห็นถึงความสำเร็จที่เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
ทั้งในด้านทักษะตัวบุคคลและเชิงเศรษฐกิจของสถานศึกษา ดังนี้
1. ผลที่เกิดกับผู้เรียน
นักเรียนมีความรู้และทักษะในการเพาะเห็ด ตั้งแต่การเตรียมโรงเรือน
การดูแลรักษาความชื้น ไปจนถึงการเก็บเกี่ยวผลผลิตอย่างถูกวิธี
การสร้างนวัตกรรมและมูลค่าเพิ่มผู้เรียนเรียนสามารถ "ประดิษฐ์"
ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากเห็ดที่มีความหลากหลายและสร้างสรรค์ (เช่น เห็ดสวรรค์
หรือเห็ดป๊อบทอดกรอบ หรือยำเห็ด)
ซึ่งเป็นการนำความรู้ด้านการถนอมอาหารและการสร้างสรรค์เมนูพิเศษขึ้นมาให้เกิดประโยชน์จริงผู้เรียนเรียนเกิดทักษะทางคณิตศาสตร์ผ่านการทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย
การคำนวณต้นทุนการผลิต และการกำหนดราคาขายที่มีกำไร ทำให้เข้าใจพื้นฐานการเป็นผู้ประกอบการรุ่นเยาว์
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ผู้เรียนเรียนมีความอดทน มีวินัยในการดูแลผลผลิต
และน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการทำงานร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความสุข
2. ผลที่เกิดกับครูผู้สอน
การจัดการเรียนรู้เชิงบูรณาการ ครูอินทุตา อิ่มศรี สามารถจัดการเรียนรู้แบบ
Active Learning ที่เชื่อมโยงวิชาวิทยาศาสตร์
(การเติบโตของเชื้อรา)
และวิชาการงานอาชีพเข้าด้วยกันได้อย่างมีประสิทธิภาพบทบาทการเป็นผู้อำนวยความสะดวกครูเปลี่ยนบทบาทจากผู้สอนมาเป็นที่ปรึกษา
(Coach) ที่ช่วยกระตุ้นให้นักเรียนแก้ปัญหาเฉพาะหน้าในโรงเรือนเห็ดได้ด้วยตนเอง
การพัฒนาวิชาชีพครูได้รับนวัตกรรมการสอนที่เป็นต้นแบบ (Best Practice) ซึ่งสามารถนำไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในระดับสายชั้นหรือเครือข่ายทางการศึกษาได้
3. ผลที่เกิดกับสถานศึกษา
คลังอาหารปลอดภัยในสถานศึกษา โรงเรียนวัดประดิษฐารามมีผลผลิตเห็ดสดที่สะอาดและปลอดภัยสำหรับใช้ในโครงการอาหารกลางวัน
ช่วยลดค่าใช้จ่ายและเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการให้กับนักเรียน
ความภาคภูมิใจและภาพลักษณ์ ผลิตภัณฑ์จาก "เห็ดคอนโดประดิษฐ์"
กลายเป็นสินค้าเอกลักษณ์ประจำโรงเรียนที่ใช้ต้อนรับแขกหรือจัดแสดงในงานนิทรรศการต่าง
ๆ สร้างชื่อเสียงให้กับสถานศึกษา
การใช้พื้นที่อย่างคุ้มค่าโรงเรือนเพาะเห็ดกลายเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีชีวิต
ที่นักเรียนรุ่นอื่น ๆ และชุมชนสามารถเข้ามาศึกษาดูงานได้ตลอดปี
บทสรุปความสำเร็จ
ผลจากการปฏิบัติงานโครงงานนี้แสดงให้เห็นว่า “เห็ดคอนโดประดิษฐ์” ไม่ได้เป็นเพียงโครงการเกษตรทั่วไป
แต่เป็นเครื่องมือในการบ่มเพาะระเบียบวินัยและความคิดสร้างสรรค์ให้นักเรียน
ผลงานมีความโดดเด่นในด้านการนำความรู้มา "ประดิษฐ์"
เป็นผลิตภัณฑ์ที่กินได้ ขายได้ และทำได้จริง
สอดคล้องกับวิสัยทัศน์การพัฒนาผู้เรียนของโรงเรียนวัดประดิษฐารามในปีการศึกษา 2568
นี้ครับ
