สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร
Department of Education
น้ำสมุนไพรประดิษฐ์
โรงเรียนวัดประดิษฐาราม
กระบวนการพัฒนา

การดำเนินงานยึดหลักวงจรคุณภาพ PDCA เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการจัดการเรียนรู้และผลผลิต ดังนี้

1. ขั้นวางแผน (Plan: P)

    นักเรียนร่วมกับครูศึกษาข้อมูลสรรพคุณของสมุนไพรใน "สวนพอเพียง" และวิเคราะห์แนวโน้มเครื่องดื่มสุขภาพที่นิยมในปัจจุบัน การออกแบบผลิตภัณฑ์วางแผนสัดส่วนการผสม (สูตรหวานน้อย) และการ "ประดิษฐ์" ตกแต่งหน้าตาเครื่องดื่ม (เช่น การทำน้ำแข็งอัญชัน, การตกแต่งด้วยใบเตยหอม) 

2. ขั้นดำเนินงาน (Do: D)

    การเตรียมวัตถุดิบ: เก็บเกี่ยวสมุนไพรสดจากสวนในโรงเรียน นำมาล้างทำความสะอาดตามหลักสุขาภิบาลกระบวนการผลิต (Active Learning)  การสกัด: ต้มสมุนไพรด้วยอุณหภูมิที่เหมาะสมเพื่อรักษาคุณค่าทางยา (วิทยาศาสตร์) การประดิษฐ์: ตกแต่งเครื่องดื่มให้มีสีสันสวยงามเป็นชั้น (Layer) หรือใส่ท็อปปิ้งจากสมุนไพรแปรรูป (ศิลปะ) การสร้างมูลค่า: บรรจุในภาชนะที่สะอาด เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมติดฉลากบอกสรรพคุณ การจัดจำหน่าย: ฝึกทักษะการขายและการบริการลูกค้าในกิจกรรม "ตลาดนัดน้อย" ของโรงเรียน

3. ขั้นตรวจสอบและประเมินผล (Check: C)

         การประเมินคุณภาพ: ทดสอบรสชาติ ความสะอาด และความสวยงามก่อนถึงมือผู้บริโภค การวัดผลสัมฤทธิ์: บันทึกรายรับ-รายจ่าย คำนวณกำไรและจุดคุ้มทุน (คณิตศาสตร์) การประเมินความพึงพอใจ ใช้การสัมภาษณ์ผู้ที่มาติดต่อราชการหรือแขกของโรงเรียนที่ได้รับเครื่องดื่มน้ำสมุนไพรประดิษฐ์

4. ขั้นปรับปรุงและพัฒนา (Act: A)

         การถอดบทเรียนประชุมสรุปปัญหาที่พบ เช่น ปัญหาการเก็บรักษาความสดของน้ำสมุนไพร เพื่อหาแนวทางแก้ไขในครั้งถัดไป  การขยายผล: พัฒนาสูตรใหม่ๆ เช่น "น้ำสมุนไพรสามสี" หรือ "ชาสมุนไพรประดิษฐ์แบบอบแห้ง" เพื่อเพิ่มอายุการเก็บรักษา การเผยแพร่นำผลงานไปจัดแสดงในนิทรรศการวิชาการ หรือเผยแพร่ผ่านสื่อออนไลน์ของโรงเรียนเพื่อเป็นแบบอย่างการเรียนรู้


ผลจากการปฏิบัติ

1. ผลที่เกิดกับผู้เรียน

-    การพัฒนาสมรรถนะและทักษะวิชาชีพ: นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องสมุนไพรไทย สามารถคัดเลือกและแปรรูปวัตถุดิบจากสวนพอเพียง” มาเป็นเครื่องดื่มสุขภาพที่สะอาดและปลอดภัยได้ตามมาตรฐาน

-    ความคิดสร้างสรรค์: นักเรียนสามารถ "ประดิษฐ์" เครื่องดื่มให้มีความน่าสนใจ เช่น การจัดตกแต่งแก้วเครื่องดื่มให้สวยงาม ซึ่งเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าพื้นบ้าน

-    ทักษะการบริหารจัดการ: นักเรียนมีทักษะการคำนวณต้นทุน กำไร และการทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายเบื้องต้น ทำให้เข้าใจวงจรธุรกิจและพื้นฐานการเป็นผู้ประกอบการน้อย

-    ทักษะชีวิตและการทำงานเป็นทีม: นักเรียนรู้จักการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าในระหว่างการปฏิบัติงาน มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย และมีความภาคภูมิใจในผลสำเร็จของงาน

2. ผลที่เกิดกับครูผู้สอน

-    การจัดการเรียนรู้เชิงรุก ครูสามารถบูรณาการความรู้จากหลายกลุ่มสาระ (วิทยาศาสตร์, คณิตศาสตร์, ศิลปะ, การงานอาชีพ) มาใช้ในการสอนได้อย่างเป็นรูปธรรม ส่งผลให้การเรียนการสอนมีความน่าสนใจและทันสมัย

-   การเป็นโค้ช ครูเปลี่ยนบทบาทจากผู้สอนเป็นผู้ให้คำปรึกษาและอำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ ทำให้เห็นศักยภาพที่ซ่อนอยู่ของนักเรียนรายบุคคล

-    ผลงานเชิงประจักษ์: ครูมีนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่เป็นแบบอย่าง (Best Practice) สามารถนำไปขยายผลหรือแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในวงวิชาชีพได้

3. ผลที่เกิดกับสถานศึกษา

-   ภาพลักษณ์ของสถานศึกษา: โรงเรียนวัดประดิษฐารามมีผลิตภัณฑ์ที่เป็นเอกลักษณ์ประจำสถานศึกษา คือ "น้ำสมุนไพรประดิษฐ์" ซึ่งถูกนำมาใช้เป็นเครื่องดื่มต้อนรับ (Welcome Drink) สำหรับแขกผู้มาเยือน สร้างความประทับใจและแสดงถึงศักยภาพของครูและนักเรียน

-    การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า: โรงเรียนสามารถเปลี่ยนผลผลิตจาก "สวนพอเพียง" ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่า ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อเครื่องดื่มรับรอง และสร้างรายได้หมุนเวียนกลับสู่กิจกรรมการเรียนการสอน

-   ความร่วมมือกับชุมชน: เกิดการยอมรับจากผู้ปกครองและชุมชนที่เห็นลูกหลานมีทักษะติดตัว สามารถนำความรู้ไปต่อยอดเป็นอาชีพเสริมในครอบครัวได้จริง

ความภาคภูมิใจและจุดเด่นของผลงาน

ผลจากการปฏิบัติงานชิ้นนี้คือ นักเรียนไม่ได้เพียงแค่รู้วิธีทำน้ำสมุนไพร แต่ได้รับ "วิชาชีพ" และ "วิชาชีวิต" ผ่านการลงมือทำจริง ผลผลิตมีความโดดเด่นในด้านรสชาติและภาพลักษณ์ที่ทันสมัยแต่ยังคงคุณค่าสรรพคุณทางยาแบบไทยไว้  สอดคล้องกับการจัดการศึกษาในปีการศึกษา 2568 ที่เน้นคุณภาพและสมรรถนะผู้เรียนเป็นสำคัญ


เอกสารเพิ่มเติม :[ดาวน์โหลดเอกสาร]