3.1 การออกแบบผลงาน/นวัตกรรม

สถานศึกษา มีการวางแผน และเตรียมความพร้อมก่อนดำเนินการจัดประสบการณ์การเรียนรู้       แบบโครงการ (Project Approach) โดยออกแบบการดำเนินการ ดังนี้     

   3.1.1 ศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูล

   สถานศึกษา ศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดเป็นแนวทางในการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้เหมาะสมกับพัฒนาการของเด็ก

   - ศึกษาข้อมูลหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 วิเคราะห์มาตรฐานการศึกษาปฐมวัยและตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้อง โดยการเข้าอบรมการพัฒนาหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560

   - ศึกษาหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย โรงเรียนวัดศรีนวลธรรมวิมล สำนักงานเขตหนองแขม กรุงเทพมหานคร โดยการวิเคราะห์ข้อมูล จุดมุ่งหมาย ปรัชญาการศึกษาปฐมวัย

   - ศึกษาแนวทางการช่วยเหลือและสนับสนุนพัฒนาการของเด็กปฐมวัย วิเคราะห์ข้อมูลของเด็กปฐมวัยเป็นรายบุคคล  โดยการวิเคราะห์ผลการประเมินพัฒนาการของเด็ก ระดับชั้นอนุบาล จากบัญชีเรียกชื่อและสมุดรายงานพัฒนาการ

   - ศึกษาข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับหลักการ และแนวคิดการพัฒนาการเรียนรู้ แบบโครงการ (Project Approach) ของเด็กปฐมวัย โดยการสืบค้นในช่องทางออนไลน์ หนังสือ และวิจัยในชั้นเรียน

   - วิเคราะห์ และสรุปข้อมูลจากการศึกษาค้นคว้า

   3.1.2 การวางแผน

   ประชุม คณะผู้บริหาร คณะครูสายชั้นอนุบาล และบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับเด็กปฐมวัย ร่วมกันวางแผนและออกแบบการจัดประสบการณ์ แบบโครงการ (Project Approach) รวมทั้งกำหนดหัวข้อกิจกรรมการเรียนรู้ วัตถุประสงค์ สื่อ/อุปกรณ์ และแหล่งเรียนรู้ เพื่อนำข้อมูลมาเป็นแนวทางในการพัฒนาเด็กปฐมวัยและการดำเนินงานให้ประสบความสำเร็จตรงตามวัตถุประสงค์และเป้าหมายตามที่กำหนด เป็นแนวทางในการจัดประสบการณ์ให้เด็กปฐมวัย ศึกษารูปแบบการเขียนแผนการจัดประสบการณ์ ออกแบบกิจกรรมให้สอดคล้องกับบริบทของโรงเรียน โดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ตามหลักสูตรสถานศึกษาและหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย  พ.ศ.2560

   3.1.3 ออกแบบการจัดประสบการณ์ และเครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล

      3.1.3.1 ออกแบบแผนการจัดประสบการณ์ แบบโครงการ(Project Approach)

      แผนการจัดประสบการณ์ รูปแบบโครงการ (Project Approach) แบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่

      - ระยะที่ 1 เริ่มต้นโครงการ (Beginning the Project)  2 วัน

         การกระตุ้นความสนใจของเด็ก : ครูใช้สื่อ นิทาน ภาพ หรือสถานการณ์ใกล้ตัว เพื่อกระตุ้นให้เด็กเกิดความสนใจและอยากเรียนรู้ในเรื่องนั้น ๆ

          การสำรวจความรู้เดิมเด็ก : ครูสนทนากับเด็กเกี่ยวกับเรื่องที่เด็กมีความสนใจ โดยใช้คำถาม เช่น เด็กรู้อะไรเกี่ยวกับเรื่องนี้ เด็กอยากรู้อะไรเพิ่มเติม ครูบันทึกความคิดเห็นของเด็ก และจัดทำแผนผังความคิด (Web Diagram / Mind Map)

         การกำหนดหัวข้อโครงงาน : เด็กและครูร่วมกันเลือกหัวข้อโครงงานจากสิ่งที่เด็กสนใจ    เช่น โครงงานผีเสื้อ โครงงานต้นไม้ และโครงงานอาชีพ เป็นต้น

      - ระยะที่ 2 พัฒนาโครงการ (Developing the Project) 8 วัน

          การวางแผนกิจกรรมการเรียนรู้ร่วมกัน : ครูและเด็กมีส่วนร่วมในการวางแผนกิจกรรม                 เช่น การสังเกต การทดลอง การสำรวจ และการสัมภาษณ์

         : เด็กเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรง เช่น การสำรวจสิ่งแวดล้อม การทดลอง การศึกษานอกสถานที่ การค้นคว้าจากสื่อและแหล่งเรียนรู้ ครูทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความสะดวก (Facilitator) และส่งเสริมให้เด็กได้คิด วิเคราะห์ และแก้ปัญหา

         : เด็กแสดงความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับผ่านกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การวาดภาพ การปั้น การประดิษฐ์ การเล่าเรื่อง ครูเก็บรวบรวมผลงานของเด็กไว้เป็น แฟ้มสะสมผลงาน (Portfolio)

   - ระยะที่ 3 สรุปโครงการ (Concluding the Project)  2 วัน

          การสรุปองค์ความรู้ : ครูและเด็กช่วยกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้จากโครงงาน โดยใช้การสนทนา การตั้งคำถาม และการทบทวนกิจกรรมที่ดำเนินมา

          การนำเสนอผลงาน : เด็กนำเสนอผลงานของตนเอง เช่น การเล่าเรื่อง การจัดนิทรรศการผลงาน การแสดงบทบาทสมมติ

          การสะท้อนผลการเรียนรู้ (Reflection) : ครูและเด็กร่วมกันสะท้อนผลการเรียนรู้         โดยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับสิ่งที่ได้เรียนรู้ และสิ่งที่ควรพัฒนาเพิ่มเติม

      3.1.3.2 ออกแบบเครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม แบบบันทึกการสังเกตพฤติกรรมของเด็กปฐมวัยรายบุคคลด้วยการจัดประสบการณ์ แบบโครงการ (Project Approach)

      3.1.3.3 ออกแบบสื่อการสอน วัสดุ/อุปกรณ์ และใบงานที่ใช้สำหรับการจัดประสบการณ์         แบบโครงการ (Project Approach) ที่ได้กำหนดไว้ในแต่ละวัน

   3.1.4 ตรวจสอบ ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

   นำแผนการจัดประสบการณ์ แบบบันทึกการสังเกตพฤติกรรมของเด็กปฐมวัยรายบุคคล ปรึกษา   ผู้เชี่ยวขาญ จำนวน 3 ท่าน ประกอบด้วย

      1. นายสมหวัง เสาะแสวง             ผู้อำนวยการสถานศึกษาโรงเรียนวัดศรีนวลธรรมวิมล

      2. นางนฤมล สุวรรณ์                  รองผู้อำนวยการสถานศึกษาโรงเรียนวัดศรีนวลธรรมวิมล

      3. นางภาส์รัศมิ์ สุวรรณประเสริฐ    ครู วิทยฐานะชำนาญการ โรงเรียนวัดศรีนวลธรรมวิมล

   นำข้อเสนอมาปรับปรุง โดยใช้ข้อมูลทางสถิติ โดยข้อมูลทางสถิติที่ใช้ ค่าร้อยละ ระดับคุณภาพ

มาสรุปวิเคราะห์ข้อมูล และหาค่าร้อยละ ระดับคุณภาพ (เป็นรายด้าน)

   3.1.5 จัดประสบการณ์การเรียนรู้

      - จัดกิจกรรมการเรียนรู้ จากความสนใจของตัวเด็กเอง ห้องเรียนละ 1 หน่วยการเรียนรู้

      - จัดเตรียมวัสดุ/อุปกรณ์ ใบงานที่ใช้สำหรับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ได้กำหนดไว้ในแต่ละวัน

      - กําหนดข้อตกลงก่อนเริ่มทํากิจกรรมทุกครั้ง

      - ครูให้ความรู้เกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ แบบโครงการ (Project Approach) ในแต่ละวัน

      - เด็กลงมือปฏิบัติกิจกรรม โดยมีครูเป็นผู้ดูแลให้คำแนะนำ

      - จัดบอร์ดแสดงผลงานของนักเรียน แต่ละห้อง

      - จัดนิทรรศการ กิจกรรม (Project Approach)

      - ตัวแทนเด็กแต่ละห้อง นำเสนอผลงานให้เพื่อน คณะผู้บริหาร คณะครู และผู้ปกครอง

      - ระยะเวลาในการจัดกิจกรรม เป็นเวลา 3 สัปดาห์ ตามการออกแบบการจัดประสบการณ์

   3.1.6 ประเมินผลหลังการจัดประสบการณ์

   ผู้รับผิดชอบ มีการประเมินผลตามสภาพจริงและพัฒนาการของเด็กทั้งแบบสอบถาม แบบบันทึกการสังเกตพฤติกรรมของเด็กปฐมวัยเป็นรายบุคคล ด้วยการจัดประสบการณ์ แบบโครงการ(Project Approach)

   3.1.7 สรุปผลและรายงานผลการจัดประสบการณ์ และจัดเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบ

   เพื่อนำผลการประเมิน ไปใช้พัฒนาเด็กปฐมวัยต่อไป

   3.1.8 การปรับปรุง

   ผู้รับผิดชอบ มีการวิเคราะห์ผลการดำเนินงาน มาปรับปรุงผลการดำเนินงาน เพื่อปรับใช้ในปีถัดไป 

จากการดำเนินงานตามแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) เรื่อง “หนูน้อยศรีนวล นักสำรวจ”  การจัดประสบการณ์การเรียนรู้แบบโครงการ (Project Approach) ระดับปฐมวัย โรงเรียนวัดศรีนวลธรรมวิมล สำนักงานเขตหนองแขม กรุงเทพมหานคร ปีการศึกษา 2568 พบว่าการจัดกิจกรรมการเรียนรู้  โดยใช้กระบวนการ Project Approach สามารถส่งเสริมพัฒนาการของเด็กปฐมวัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเด็กได้เรียนรู้ผ่านกระบวนการสำรวจ สังเกต ทดลอง และลงมือปฏิบัติจริงจากสิ่งรอบตัว ซึ่งส่งผลให้เด็กเกิดการเรียนรู้แบบองค์รวม ทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคม และสติปัญญา

การดำเนินงานดังกล่าว ช่วยให้เด็กเกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง (Experiential Learning) เด็กได้ฝึกทักษะการคิด การสังเกต การตั้งคำถาม การค้นหาคำตอบ และการสื่อสารผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น การสำรวจธรรมชาติรอบตัว การทดลอง การสร้างผลงานศิลปะ การเล่านิทาน การเล่นบทบาทสมมติ            และการนำเสนอผลงานตนเองหน้าชั้นเรียน ซึ่งเป็นกิจกรรมที่สอดคล้องกับพัฒนาการตามวัยของเด็กปฐมวัย         ผลจากการดำเนินกิจกรรม สามารถสรุปได้ ดังนี้

4.1 เด็กปฐมวัยเกิดทักษะพื้นฐานทางการเรียนรู้ ผ่านกระบวนการสำรวจและการลงมือปฏิบัติจริง

การจัดกิจกรรมตามแนว Project Approach เด็กปฐมวัยได้มีโอกาสเรียนรู้ผ่านการสำรวจสิ่งต่าง ๆ รอบตัว ทำให้เด็กเกิดความสนใจและความกระตือรือร้นในการอยากเรียนรู้ เด็กได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5              ในการสำรวจ เช่น การมองเห็น การฟัง การสัมผัส การดมกลิ่น และการชิมรส ซึ่งช่วยให้เด็กเกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง เด็กสามารถสังเกตความแตกต่างของสิ่งต่าง ๆ รอบตัว เช่น รูปร่าง สี ขนาด ลักษณะพื้นผิว และการเปลี่ยนแปลงของสิ่งต่าง ๆ ในธรรมชาติ นอกจากนี้เด็กยังสามารถตั้งคำถามเกี่ยวกับสิ่งที่ตนเองพบเห็น และพยายามค้นหาคำตอบผ่านการทดลองหรือการค้นคว้าจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ การเรียนรู้ในลักษณะดังกล่าวช่วยให้เด็กเกิดกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ และสามารถเชื่อมโยงความรู้กับประสบการณ์ในชีวิตประจำวันได้

4.2 เด็กปฐมวัยได้รับการพัฒนาทักษะพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ แบบโครงการ พบว่าเด็กปฐมวัยได้รับการพัฒนาทักษะพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ที่สำคัญหลายประการ ได้แก่

   1. ทักษะการสังเกต

      เด็กสามารถสังเกตลักษณะของสิ่งต่าง ๆ รอบตัวได้อย่างละเอียด เช่น สี รูปร่าง ขนาด และ    การเปลี่ยนแปลงของสิ่งต่าง ๆ

   2. ทักษะการจำแนกประเภท

      เด็กสามารถจำแนกสิ่งของหรือสิ่งมีชีวิตตามลักษณะต่าง ๆ ได้ เช่น การแยกประเภทของพืช ใบไม้ หรือสัตว์

   3. ทักษะการวัดและการเปรียบเทียบ

      เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาด น้ำหนัก หรือจำนวนของสิ่งต่าง ๆ ได้

   4. ทักษะการคำนวณเบื้องต้น

      เด็กสามารถนับจำนวน เปรียบเทียบจำนวน และใช้ตัวเลขในการอธิบายข้อมูลได้

    5. ทักษะการสื่อสารและการนำเสนอข้อมูล

       เด็กสามารถเล่าเรื่อง อธิบายสิ่งที่ตนเองเรียนรู้ และนำเสนอผลงานให้เพื่อน ๆ ฟังได้

    6. ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล

       เด็กสามารถอธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นจากการสังเกตหรือการทดลองได้

    7. ทักษะการใช้ตัวเลขและสัญลักษณ์

       เด็กสามารถใช้ตัวเลขในการบันทึกข้อมูลอย่างง่ายได้

    8. ทักษะการคาดคะเนหรือการพยากรณ์

   เด็กสามารถคาดเดาผลลัพธ์ของการทดลองหรือเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้ ด้วยทักษะพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์เหล่านี้ ช่วยให้เด็กเกิดกระบวนการคิดอย่างมีเหตุผล และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้

4.3 เด็กปฐมวัยได้รับการพัฒนาทักษะทางสังคมและการทำงานร่วมกัน

การจัดกิจกรรม Project Approach เปิดโอกาสให้เด็กได้ทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม เด็กได้ฝึกการแบ่งหน้าที่ การช่วยเหลือกัน การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และการแก้ปัญหาร่วมกัน เด็กได้เรียนรู้ที่จะเคารพ     ความคิดเห็นของผู้อื่น รู้จักการรอคอย การแบ่งปัน และการทำงานร่วมกันอย่างมีความสุข ซึ่งเป็นทักษะ    ทางสังคมที่สำคัญสำหรับการดำรงชีวิตในสังคม

4.4 เด็กปฐมวัยมีความกล้าแสดงออกและมีความมั่นใจในตนเอง

การเปิดโอกาสให้เด็กได้แสดงความคิดเห็น ตั้งคำถาม และนำเสนอผลงานของตนเอง เด็กจึงเกิดความมั่นใจในตนเองมากขึ้น เด็กสามารถเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับสิ่งที่ตนเองเรียนรู้ และสามารถอธิบายผลงานของตนเองให้ผู้อื่นเข้าใจได้ นอกจากนี้เด็กยังมีความกล้าในการแสดงออก ทั้งการพูด การเล่าเรื่อง การแสดงบทบาทสมมติ และการนำเสนอผลงานหน้าชั้นเรียน

4.5 เด็กมีความสุขและมีทัศนคติที่ดีต่อการเรียนรู้

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นความสนใจของเด็กเป็นสำคัญ ทำให้เด็กมีความสนุกสนานและ         มีความสุขในการเรียนรู้ เด็กมีความกระตือรือร้นในการเข้าร่วมกิจกรรม และมีทัศนคติที่ดีต่อการเรียนรู้      เด็กสามารถเรียนรู้ผ่านการเล่น (Learning through Play) และการลงมือปฏิบัติจริง ซึ่งช่วยให้เด็กเกิดการเรียนรู้อย่างมีความหมาย

4.6 ประโยชน์ที่ได้รับจากการดำเนินงาน

   4.6.1 ผู้บริหารและคณะครู

   คณะผู้บริหาร และคณะครูในโรงเรียน มีส่วนร่วมในการวางแผนและพัฒนาการจัดประสบการณ์      การเรียนรู้ตามแนวProject Approach ส่งผลให้เกิดการพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับเด็ก

   4.6.2 การพัฒนาวิชาชีพครู

   ครูเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่านกระบวนการ PLC (Professional Learning Community) เกี่ยวกับการจัดกิจกรรม การแก้ไขปัญหา และการพัฒนาการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ 4.6.3 ผู้ปกครอง ผู้ปกครองมีส่วนร่วมในการสนับสนุนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เช่น การให้ข้อมูล การจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ และการร่วมกิจกรรมของโรงเรียน

   4.6.3 เด็กปฐมวัย

   เด็กได้รับการพัฒนาทักษะพื้นฐานที่สำคัญ ทั้งด้านการคิด การสังเกต การสื่อสาร และการทำงานร่วมกับผู้อื่น

   4.6.4 พัฒนาการทั้ง 4 ด้าน

   เด็กมีพัฒนาการทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านร่างกาย ด้านอารมณ์-จิตใจ ด้านสังคม และด้านสติปัญญา