กิจกรรม รักษ์ดี วิถีสร้างสุข จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน
โดยเฉพาะความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นระหว่าง บ้าน วัด และโรงเรียน (บ ว ร)
อันเป็นกลไกสำคัญในการบ่มเพาะคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนให้เกิดขึ้นทั้งในด้านความรู้คุณธรรม
จริยธรรม และวินัย การบูรณาการพลังจากทั้งสามภาคส่วนอย่างเป็นระบบ
จะก่อให้เกิดสภาพแวดล้อมทางการศึกษาและการดำเนินชีวิตที่เกื้อหนุนต่อการพัฒนานักเรียนให้เป็นพลเมืองที่มีคุณภาพและมีจิตสำนึกในการทำความดีอย่างยั่งยืน
ดังนั้น การดำเนินงานจึงถูกออกแบบให้มีกระบวนการและขั้นตอนที่ชัดเจน
เพื่อให้ทุกฝ่ายมีส่วนร่วมตั้งแต่การวางแผน การดำเนินการ การติดตามประเมินผล
จนถึงการยกย่องและขยายผลดังต่อไปนี้
1.
ขั้นการวางแผนและกำหนดนโยบายร่วมกัน
เพื่อให้การดำเนินงานบรรลุเป้าหมายอย่างเป็นเอกภาพ
บ้าน วัด และโรงเรียน จึงมีการประชุมปรึกษาหารือร่วมกัน โดยมีขั้นตอนดังนี้
1)
บ้าน ผู้ปกครองเข้าร่วมประชุมเพื่อรับทราบนโยบายและเป้าหมายของโครงการ
แสดงข้อคิดเห็น เสนอแนะ
และให้คำมั่นในการสนับสนุนการปลูกฝังคุณธรรมแก่นักเรียนภายในครอบครัว
2)
วัด คณะสงฆ์ในพื้นที่ให้ข้อเสนอแนะในการจัดกิจกรรมตามหลักพระพุทธศาสนา
เพื่อเชื่อมโยงกับหลักการเสริมสร้างคุณธรรม น้อมนำกิจกรรม 5 ประการ
สู่วิถีพุทธในโรงเรียนและวางแนวทางการเป็นศูนย์กลางทางจิตใจของชุมชน
3)
โรงเรียน ผู้บริหาร ครู
และคณะกรรมการสถานศึกษา จัดทำแผนยุทธศาสตร์และแผนปฏิบัติการประจำปี
โดยบูรณาการกิจกรรมคุณธรรมกับการเรียนการสอน และเชื่อมโยงกับหลักสูตรแกนกลาง
2.
ขั้นการเตรียมความพร้อมและพัฒนาองค์ความรู้
เพื่อให้ทุกภาคส่วนมีความเข้าใจตรงกันและพร้อมปฏิบัติ
จึงมีการดำเนินการดังนี้
1)
จัดการอบรมเชิงปฏิบัติการให้แก่ครู
นักเรียน และผู้ปกครอง เกี่ยวกับแนวคิดวิถีพุทธโรงเรียน
และหลักการปลูกฝังคุณธรรมตามหลักไตรสิกขา
2)
จัดทำปฏิทินกิจกรรมตลอดปีการศึกษา
โดยกำหนดกิจกรรมเชิงพุทธที่บูรณาการเข้ากับการเรียนการสอนและกิจกรรมนอกห้องเรียน
3)
จัดเตรียมสถานที่และสิ่งอำนวยความสะดวก
เช่น ลานธรรม มุมคุณธรรม ห้องสมุดพุทธศาสตร์ และสื่อการเรียนรู้ด้านคุณธรรม
4)
จัดตั้งคณะทำงาน (บ ว ร)
เพื่อเป็นคณะกรรมการขับเคลื่อนโครงการร่วมกัน
3.
ขั้นการดำเนินกิจกรรมตามบทบาทของแต่ละภาคส่วน
การดำเนินงานมีความสอดคล้องกับบทบาทของแต่ละฝ่าย
ดังนี้
บ้าน
1)
ส่งเสริมให้บุตรหลานปฏิบัติตามกิจกรรมตามแนวทางวิถีพุทธในโรงเรียนในชีวิตประจำวัน
เช่น การไหว้ผู้ใหญ่ การช่วยเหลืองานบ้าน การสวดมนต์ก่อนนอน
2)
เป็นแบบอย่างที่ดีด้านคุณธรรม จริยธรรม
และวินัย เช่น การตรงต่อเวลา การพูดจาสุภาพ การมีน้ำใจต่อผู้อื่น
3)
ให้การสนับสนุนด้านทรัพยากร เช่น อาหาร
เครื่องใช้ หรือวัสดุอุปกรณ์สำหรับกิจกรรมโรงเรียนและชุมชน
วัด
1)
จัดกิจกรรมทางศาสนา เช่น การสวดมนต์ เวียนเทียน
ฟังธรรม และบวชเรียนภาคฤดูร้อน
2)
เป็นสถานที่เรียนรู้และปฏิบัติธรรมสำหรับนักเรียนและชุมชน
3) พระสงฆ์ทำหน้าที่เป็นวิทยากรให้ความรู้ด้านพระพุทธศาสนาและคุณธรรม
โรงเรียน
1)
จัดกิจกรรมเสริมสร้างคุณธรรม
น้อมนำกิจกรรม 5 ประการ สู่ชีวิตประจำวันของนักเรียน เช่น
การไหว้ครู สวดมนต์ นั่งสมาธิ การทำเวรดูแลความสะอาด
2)
บูรณาการเนื้อหาคุณธรรมและหลักธรรมทางพุทธศาสนาในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้
3) จัดกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์เพื่อสังคมและสิ่งแวดล้อม เช่น การเก็บขยะ ปลูกต้นไม้ และการอนุรักษ์พลังงาน
4. ขั้นการติดตาม ตรวจสอบ
และประเมินผล
เพื่อให้กิจกรรมดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดผลลัพธ์ที่ยั่งยืน
มีการดำเนินการดังนี้
1) จัดทำแบบประเมินพฤติกรรมและคุณธรรมของนักเรียน เพื่อให้ครู ผู้ปกครอง และพระอาจารย์ ประเมิน
2)
ประชุมติดตามความก้าวหน้าเป็นระยะ
เพื่อตรวจสอบความต่อเนื่องและคุณภาพของกิจกรรม
3) จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน และนำข้อมูลไปปรับปรุงการดำเนินงาน
5. ขั้นการยกย่อง
เชิดชูเกียรติ และขยายผล
เพื่อสร้างแรงจูงใจและขยายผลสู่สังคมวงกว้าง
มีการดำเนินการดังนี้
1)
มอบเกียรติบัตรหรือประกาศเกียรติคุณแก่ผู้มีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้างคุณธรรมทั้งจากบ้าน
วัด และโรงเรียน
2)
จัดนิทรรศการหรือสื่อเผยแพร่ผลงานกิจกรรมดีเด่นแก่สาธารณชน
3)
ขยายผลการดำเนินงานไปยังโรงเรียนเครือข่ายและชุมชนใกล้เคียง
เพื่อสร้างเครือข่ายโรงเรียนวิถีพุทธอย่างยั่งยืน
. ผลลัพธ์โดยรวม
กิจกรรมสามารถสร้างสภาพแวดล้อมทางการเรียนรู้ที่เอื้อต่อการพัฒนานักเรียนทั้งด้านวิชาการและคุณธรรม
เกิดการบูรณาการระหว่างบ้าน วัด และโรงเรียนอย่างเป็นรูปธรรม
และทำให้โรงเรียนก้าวสู่การเป็นโรงเรียนที่มีความเข้มแข็งทางคุณธรรมและจริยธรรม
ประโยชน์ที่ได้รับ
การดำเนินกิจกรรมรักษ์ดี วิถีพุทธ ส่งผลให้ผู้เรียนมีคุณธรรม
จริยธรรม และค่านิยมที่ดี รู้จักผิดชอบชั่วดี มีความละอายต่อบาปและเกรงกลัวต่อการทำผิด
อีกทั้งยังมีสมาธิและวินัยในตนเอง
ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและพฤติกรรมที่เหมาะสม
ครูและบุคลากรทางการศึกษาได้บูรณาการหลักธรรมเข้ากับการจัดการเรียนการสอนและเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้เรียนผู้ปกครองมีส่วนร่วมในการอบรมบ่มเพาะบุตรหลานและสร้างความสัมพันธ์อันดีกับโรงเรียน
ขณะเดียวกัน
วัดและพระสงฆ์มีบทบาทสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาและสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับชุมชน
ก่อให้เกิดความสามัคคี ความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมไทย
และสภาพแวดล้อมทางสังคมที่เกื้อกูลต่อการพัฒนาเยาวชนอย่างยั่งยืน
